Badanie zachowań seksualnych dzieci i młodzieży – problemy etyczne i metodologiczne

1 II Klinika Psychiatrii, Oddział Kliniczny VI Psychiatrii Młodzieży, Wydział Lekarski CM UMK, Toruń i Oddział Kliniczny VI Psychiatrii Młodzieży Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Toruniu
2 Katedra Pedagogiki Rehabilitacji i Resocjalizacji Wydziału Nauk Pedagogicznych UMK, Toruń
Correspondence to: Oddział Kliniczny VI Psychiatrii Młodzieży, Wojewódzki Szpital Zespolony, ul. M. Skłodowskiej-Curie 27/29, 87-100 Toruń, tel./faks: 56 658 07 63, e-mail: domirka@uni.torun.pl

PSYCHIATR. PSYCHOL. KLIN. 2014, 14 (2), p. 106–111
DOI: 10.15557/PiPK.2014.0014
STRESZCZENIE

W oryginalnych polskich opracowaniach dotyczących seksualności dzieci i młodzieży, a także w planowaniu badań z tego zakresu można zaobserwować istotne niedoskonałości metodologiczne i kwestie budzące kontrowersje etyczne, począwszy od „wrażliwości” tematyki, spotykającej się ze zróżnicowaną oceną społeczną, poprzez trudności w badaniach porównawczych (większość literatury pochodzi z anglojęzycznego obszaru kulturowego), specyfikę doboru populacji badanych (zawężonej nieomal zupełnie do ofiar molestowania seksualnego), na trudnościach w formułowaniu celów badawczych i sposobów ich realizacji bez narażania osób badanych na możliwe szkody skończywszy. Istotnymi ograniczeniami, ściśle związanymi z wymienionymi problemami etycznymi, są aspekty metodologiczne badań zachowań seksualnych dzieci i młodzieży – zarówno zdrowej, jak i z grup klinicznych. W pracy omówiono niedoskonałości różnych sposobów zbierania danych i metod badawczych (opisy przypadków – case studies, wywiady zbierane od dzieci i młodzieży dotyczące ich zachowań seksualnych, retrospektywne opisy własnych zachowań seksualnych z czasu dzieciństwa i adolescencji dokonywane przez młodych dorosłych, obserwacje zachowań seksualnych młodszych dzieci dokonywane przez rodziców i opiekunów, standaryzowane skale oceny zachowań, obserwacja bezpośrednia oraz samomonitorowanie i badania neuroobrazowe), a także związane z nimi korzyści. Wartości i ograniczenia tych metod przedstawione są w optyce aksjologicznej, na podstawie badań własnych dzieci z populacji klinicznej.

Słowa kluczowe: dzieci i młodzież, zachowania seksualne, metodologia badań, procedury badawcze, etyka