Psychopatologiczne efekty substancji psychostymulujących a początek psychozy: trudny proces diagnozowania różnicowego pomiędzy psychozą intoksykacyjną a ostrą psychozą pierwotną

Emanuela Atzori – Clinical Psychology, Psychotherapist, Rome, Italy
Correspondence: Dc. Emanuela Atzori, Via P. Maroncelli, 44, 00149, Rome, Italy, tel.: 0655261908, e-mail: emanuela.atzori@tin.it

Psychiatr Psychol Klin 2015, 15 (4), p. 162–168
DOI: 10.15557/PiPK.2015.0024
STRESZCZENIE

Wśród psychopatologicznych efektów wywołanych środkami pobudzającymi znajduje się wiele doświadczeń podobnych do psychozy, które mogą samoistnie ustąpić w ciągu kilku godzin lub dni bez zastosowania leczenia albo mogą stanowić początkowe objawy psychozy pierwotnej. Celem niniejszej pracy jest analiza szeregu aspektów psychodynamicznych możliwych do stwierdzenia poprzez analizę dynamiki relacji interpersonalnych po stronie osoby przyjmującej substancje odurzające i przechodzącej kryzys psychotyczny. Aspekty te mogą być wykorzystane jako kryteria diagnozy różnicowej w celu dokonania zintegrowanej pierwszej oceny cech psychopatologicznych wymienianych w literaturze przedmiotu jako odróżniające psychozę intoksykacyjną od psychozy pierwotnej. Proces diagnostyczny dokonuje się poprzez obserwację i kliniczną ocenę stanu pacjenta, zaś jako zasadnicze narzędzie poznawcze służy wrażliwość terapeuty i jego zdolność do oceny jakości reakcji psychicznych pacjenta na bodźce wywoływane rozwojem relacji terapeutycznej, w tym jego snów. W niniejszej pracy autorka, w oparciu o wieloletnie badania i doświadczenie kliniczne, proponuje zastosowanie kryteriów diagnostycznych w analizie marzeń sennych. Obrazy obecne w snach mogą być przekaźnikiem skrywanych myśli oraz dynamiki o charakterze patologicznym. Teoria leżąca u podstaw niniejszego artykułu i przedstawiona w nim szczegółowo, sformułowana przez Massima Fagiolego w 1971 roku, znana jest jako „teoria ludzkich narodzin” (Teoria della nascita). Terapeuta zaangażowany w relację terapeutyczną może stymulować wewnętrzny świat psychiczny pacjenta, oferując siebie samego jako narzędzie diagnostyczne i terapeutyczne. Interpretacja snów może przywrócić pacjentowi jego samoświadomość i umożliwić zmianę jego wcześniej nieuświadamianych mechanizmów obecnych w relacjach międzyludzkich na drodze procesu terapeutycznego, jak to zostało zilustrowane w dwóch opisach przypadków uwzględnionych w niniejszej pracy. Przykłady te, analizowane w formie studiów poszczególnych przypadków, opisują wykorzystanie zintegrowanej metody, w której zastosowanie standardowych narzędzi oceny podbudowane jest interpretacją marzeń sennych w celu osiągnięcia większej pewności diagnostycznej oraz bardziej wnikliwego postępowania terapeutycznego.

Słowa kluczowe: początek psychozy, psychoza intoksykacyjna, psychoza pierwotna, diagnostyka różnicowa, postępowanie psychoterapeutyczne