Warianty testu fluencji słownej w diagnostyce otępień – czy wybór liter ma znaczenie?
1 Studium Doktoranckie, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź, Polska
2 Centrum Terapii Dialog, Warszawa; Neuropsychiatria s.c., Łódź, Polska
3 Klinika Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych, Katedra Gerontologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź, Polska
Adres do korespondencji: Dr hab. n. med. Jakub Kaźmierski, Kierownik Kliniki Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych, Katedra Gerontologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, ul. Czechosłowacka 8/10, 92-216 Łódź, tel.: +48 42 675 73 72, e-mail: jakub.kazmierski@umed.lodz.pl
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (2), p. 149–157
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0015
STRESZCZENIE

Cel: Test fluencji słownej (verbal fluency test, VFT) to proste narzędzie służące do diagnozy funkcji językowych. Ocena płynności słownej jest często stosowana w wykrywaniu zaburzeń funkcji poznawczych u osób z różnych grup klinicznych, również u chorych z zespołami otępiennymi. W praktyce klinicznej wykorzystywane są rozmaite warianty VFT, nawet w obrębie jednego obszaru językowego. Celem badań własnych była ocena przydatności stosowanych w Polsce wariantów VFT w neuropsychologicznej diagnostyce otępień. Materiał i metody: W badaniach uczestniczyło 60 osób z rozpoznaniem otępienia w chorobie Alzheimera oraz łącznie 80 osób z grupy kontrolnej (w dwóch przedziałach wiekowych: 30–60 lat i 65–90 lat). Zastosowano trzy warianty fonetyczne testu: FAS, KPM, WZL, a także dwa warianty semantyczne: Zwierzęta i Przedmioty Ostre. Analizie poddano poziom wykonania testu przez badanych (liczbę poprawnie aktualizowanych słów w każdej z 11 wyodrębnionych kategorii) oraz walory diagnostyczne poszczególnych wariantów narzędzia. Wyniki: Osoby z rozpoznaniem otępienia osiągają gorsze wyniki niż osoby zdrowe we wszystkich zadaniach dotyczących fluencji słownej. Między składowymi VFT (11 kategorii) nie istnieją różnice istotne statystycznie (p = 0,500) w obrębie badanych grup. Każdy z 11 elementów VFT różnicuje w stopniu wysoce istotnym statystycznie osoby z rozpoznanym otępieniem od osób bez rozpoznanych zaburzeń (p < 0,001). Wnioski: Zastosowany wariant VFT nie ma wpływu na walory diagnostyczne narzędzia u osób w przedziale wiekowym 65–90 lat. Wyniki badania potwierdzają wysoką użyteczność VFT w neuropsychologicznej diagnostyce otępień.

Słowa kluczowe: test fluencji słownej, fluencja literowa, fluencja semantyczna, otępienie