Alkoholicy wysokofunkcjonujący – odrębny typ? Poszukiwanie wspólnych cech w istniejących typologiach alkoholizmu
Zakład Psychoprofilaktyki i Psychologii Uzależnień, Instytut Psychologii, Uniwersytet Łódzki, Łódź, Polska
Adres do korespondencji: Jan Chodkiewicz, Zakład Psychoprofilaktyki i Psychologii Uzależnień, Instytut Psychologii, Uniwersytet Łódzki, ul. Smugowa 10/12, 91-433 Łódź, tel.: +48 605 346 935, e-mail: janchodkiewicz@poczta.onet.pl
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (4), p. 411–417
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0045
STRESZCZENIE

W pracy zawarto przegląd wybranych klasyfikacji alkoholizmu, w których uwzględniono podtyp osób uzależnionych o względnie dobrym funkcjonowaniu. Przeanalizowano zarówno znane typologie, zajmujące stałe miejsce w psychologii alkoholizmu, jak i badania innych autorów, w których wyszczególniono grupę o podobnych właściwościach, jakimi charakteryzuje się wysokofunkcjonujący podtyp alkoholików. Zasadniczym celem artykułu był przegląd klasyfikacji ze szczególnym naciskiem na wskazanie cech spójnych z obrazem alkoholików wysokofunkcjonujących otrzymanym w badaniach Mossa i wsp. (2007). Stwierdzono, że większość typologii zawiera typ o cechach zbliżonych do wysokofunkcjonującego (późna inicjacja alkoholowa i późniejszy niż w innych grupach początek choroby, łagodny przebieg, wyższy poziom funkcjonowania psychospołecznego, niski wskaźnik alkoholizmu w rodzinie, rzadsze występowanie innych zaburzeń psychicznych czy mniejsze nasilenie objawów abstynencyjnych), jednak wykazano także pewne różnice. Potrzebne są dalsze badania na temat czynników osobowościowych, temperamentalnych, obejmujących zasoby osobiste czy związanych z podejmowaniem i przebiegiem terapii oraz utrzymywaniem abstynencji. Ponadto należy przeprowadzić analizę szkód dokonywanych przez chorobę u alkoholików wysokofunkcjonujących. Wyniki takich badań miałyby zastosowanie zarówno praktyczne (pomogłyby w diagnostyce i skutecznej terapii), jak i teoretyczne (pozwoliłyby stworzyć ramy, w które można ująć omawianą grupę alkoholików, i wskazały, jakie cechy i w jakim zakresie różnicują alkoholików wysokofunkcjonujących od pozostałych).

Słowa kluczowe: uzależnienie od alkoholu, alkoholicy wysokofunkcjonujący, typologie alkoholizmu