Arypiprazol – od wyników badań do zastosowania w praktyce klinicznej

Oddział Chorób Afektywnych, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa, Polska

Adres do korespondencji: Dr n. med. Anna Antosik-Wójcińska, Oddział Chorób Afektywnych, Instytut Psychiatrii i Neurologii, ul. Sobieskiego 9, 02-957 Warszawa, e-mail: aantosik@ipin.edu.pl
Psychiatr Psychol Klin 2020, 20 (1), p. 66–70
DOI: 10.15557/PiPK.2020.0008
STRESZCZENIE

W niniejszym artykule teoretyczno-praktycznym omówiono wyniki badań dotyczące skuteczności arypiprazolu – przeciwmaniakalnej i przeciwpsychotycznej, a także w zakresie zapobiegania nawrotom i ponownym hospitalizacjom psychiatrycznym – oraz odniesiono się do wpływu leku na funkcje poznawcze. Wyniki badań wskazują, że arypiprazol jest nie tylko wartościową składową skojarzeń lekowych, ale również, a może przede wszystkim, lekiem skutecznym w monoterapii. Stosowanie arypiprazolu w zbyt niskich dawkach nie pozwala na ujawnienie się pełni działania klinicznego. Wysokie dawki leku, przekraczające 20 mg/dobę, przekładają się natomiast na wysoki stopień zajęcia receptorów dopaminergicznych. Gdy występuje nadmiar dopaminy, arypiprazol współzawodniczy z dopaminą o wiązanie z receptorem, działając jako antagonista receptorów D2. Stosowanie zbyt niskich dawek leku wywiera więc często wpływ przeciwny do zamierzonego: arypiprazol działa wówczas jako agonista receptorów dopaminergicznych, więc zamiast działania przeciwmaniakalnego i przeciwpsychotycznego uzyskuje się dodatkową aktywizację. Kluczem do efektywnego leczenia arypiprazolem jest zatem zrozumienie mechanizmu działania leku. W tekście przedstawiono i omówiono dane z badań naukowych oraz wyjaśniono, dlaczego i w jakich sytuacjach dawka 30 mg/dobę ma przewagę nad dawką 15 mg/dobę. Artykuł zawiera odpowiedzi na najczęstsze pytania i wątpliwości wyrażane przez lekarzy, wraz z uzasadnieniem naukowym i odniesieniem do piśmiennictwa. Prezentując wyniki badań, autorka przedstawia też implikacje kliniczne oraz powołuje się na doświadczenia ze stosowaniem arypiprazolu w warunkach oddziału szpitalnego i w praktyce ambulatoryjnej

Słowa kluczowe: arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia, wysokie dawki, zapobieganie nawrotom