Cel: Celem artykułu jest analiza metodologicznych i systemowych mechanizmów prowadzących do niedoszacowania działań niepożądanych w psychoterapii. Autorzy podejmują próbę wyjaśnienia, dlaczego mimo wysokiego poziomu dowodów skuteczności psychoterapii jej potencjalne szkody pozostają słabo widoczne zarówno w badaniach empirycznych, jak i w praktyce klinicznej. Metoda: Artykuł ma charakter narracyjnego przeglądu literatury połączonego z analizą metodologiczną. Uwzględniono badania ilościowe (randomizowane badania kontrolowane, metaanalizy), badania jakościowe dotyczące doświadczeń pacjentów oraz prace konceptualne poświęcone bezpieczeństwu psychoterapii i jatropatogenezie. Dobór literatury miał charakter celowy i koncentrował się na identyfikacji powtarzających się źródeł niedoszacowania szkód. Wyniki: Analiza wskazuje, że dominujące podejścia badawcze, oparte głównie na pomiarze pogorszenia objawowego i efektów średnich, nie pozwalają uchwycić wielu klinicznie istotnych form szkody. Ograniczenia projektów randomizowanych badań kontrolowanych, selekcja próby, brak systematycznego raportowania działań niepożądanych, nastawienie na wykrywanie średnich efektów ukrywających heterogeniczność wyników, krótkie okresy obserwacji po zakończonej interwencji, niejasny status wypadnięć z terapii, a także marginalizacja perspektywy pacjenta sprzyjają iluzji bezpieczeństwa psychoterapii. Dodatkowo czynniki poznawcze i systemowe, takie jak ograniczenia osądu klinicznego, brak rutynowego monitorowania wyników oraz kultura unikania porażki, utrudniają rozpoznawanie szkód w praktyce. Wnioski: Bezpieczeństwo psychoterapii nie może być traktowane jako pochodna jej skuteczności. Wymaga ono odrębnej konceptualizacji, integracji danych ilościowych i jakościowych oraz rozwoju kultury klinicznej uwzględniającej ryzyko i działania niepożądane jako integralny element odpowiedzialnej praktyki.

działania niepożądane psychoterapii, bezpieczeństwo psychoterapii, jatropatogeneza, monitorowanie wyników leczenia, błędy metodologiczne