Wprowadzenie i cel: W ostatnich dekadach badania dostarczyły wielu użytecznych dla praktyki klinicznej i terapeutycznej informacji na temat efektywności różnych modalności psychoterapii oraz znaczenia swoistych i wspólnych czynników leczących w osiąganej zmianie. Artykuł jest adresowany głównie do praktykujących psychoterapeutów, zastanawiających się nad efektywnością własnej pracy terapeutycznej w kontekście wyników badań. Autorki dzielą się w nim wiedzą i refleksjami nad tym, co rzeczywiście wiadomo na podstawie badań, a co pozostaje w obszarze niepewności, a także jak unikać nadinterpretacji w ocenie skuteczności terapii. Materiał i metody: Przedstawiono znaczenie refleksji nad założeniami ontologicznymi i epistemologicznymi leżącymi u podstaw metodologii badań nad psychoterapią, omówiono definicje i wskaźniki zmiany terapeutycznej, a także pokazano, że badania nad psychoterapią są zróżnicowane i każde z nich odsłania inne aspekty oraz procesy zmiany zachodzące u pacjentów z różnymi zaburzeniami psychicznymi. Wyniki: Podkreślono konieczność integrowania wyników badań z oceną kliniczną i preferencjami pacjenta oraz wskazano ryzyko wynikające z mechanicznego stosowania zaleceń opartych wyłącznie na danych empirycznych. Pomimo ogromnych wysiłków badawczych i klinicznych badacze oraz terapeuci wciąż poszukują nowych rozwiązań. Nadzieje pokłada się w personalizacji leczenia oraz w równolegle udoskonalanych metodach badania psychoterapii, którym – w przekonaniu autorek – powinno zawsze towarzyszyć refleksyjne podejście do obszarów niepewności, stanowiących nieodłączny element praktyki terapeutycznej. Wnioski: Autorki stoją na stanowisku, że badania stanowią niezbędne wsparcie dla praktyki klinicznej, ale powinny być interpretowane w zakresie ich trafności, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z właściwości pacjenta oraz osobistych cech terapeuty, które poznaje poprzez autoanalizę, własną terapię i superwizję. Tolerowanie niepewności okazuje się kluczową kompetencją w praktyce psychoterapeuty.

skuteczność psychoterapii, zmiana w psychoterapii, badania efficacy, badania effectiveness, psychoterapia oparta na dowodach