LOGO
EN

Ciało jako terra incognita – cenestopatia w schizofrenii

Olga Sakson-Obada

Affiliacja i adres do korespondencji
Psychiatr Psychol Klin 2026; 26 (1): 55–61
DOI: 10.15557/PiPK.2026.0007
PlumX metrics:
Streszczenie

Cenestopatia, subkliniczny objaw schizofrenii, pojawia się wiele lat przed wystąpieniem pełnoobjawowej psychozy. W pracy przedstawiono udział normatywnej cenestezji i jej zakłóceń w procesach autoregulacji, wyodrębnianiu reprezentacji psychicznych oraz tożsamości, które uporządkowano w ramach modelu Ja cielesnego. Chociaż dziwne doznania z ciała są obecne w różnych chorobach psychicznych i somatycznych, to analiza narracji pozwala wyodrębnić swoiste dla schizofrenii cechy cenestopatii, czyli trudność werbalizacji samych doznań, ich niesamowity i tajemniczy charakter, kłopot w określeniu ich przyczyn, trudność w radzeniu sobie z tymi doznaniami i ich katastroficzna interpretacja. Dowody empiryczne potwierdziły związek cenestopatii z zaburzeniami w takich podsystemach Ja cielesnego, jak interpretacja i regulacja stanów ciała, reprezentacje ciała i tożsamość. Wyniki te pokazują, że obecność doznań cenestopatycznych w schizofrenii zakłóca wyodrębnienie stabilnych reprezentacji stanów ciała i jego charakterystyk, a efektem tych trudności jest rozpad tożsamości, związany ze stanem dezorientacji, niepokoju i obcości własnego ciała. Konceptualizacja cenestopatii w odniesieniu do zaburzeń ucieleśnienia Ja i zakłóceń w Ja cielesnym doprowadziła do sformułowania następujących wniosków praktycznych: 1) ocena cenestopatii na podstawie wywiadu jest użyteczna dla diagnozy prodromu schizofrenii; 2) wskazana jest ostrożność w stosowaniu technik zwiększających świadomość ciała; 3) użyteczne w terapii jest wzmocnienie reprezentacji Ja i procesów tożsamościowych, które powinny minimalizować obcość doznań cenestetycznych; 4) nie należy kwestionować autodiagnoz, których funkcją jest nadanie znaczenia wrażeniom z ciała, nawet jeśli są one zaskakujące dla klinicysty.

Słowa kluczowe
cenestopatia, schizofrenia, Ja cielesne