Analiza czynników chroniących przed samobójstwem

1 Oddział Neurologii, Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka – CMR
2 Klinika Psychiatrii Młodzieżowej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
Correspondence to: Mgr Joanna Krawczyk, Oddział Neurologii, Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka – CMR, ul. Traugutta 116, 50-420 Wrocław, tel.: 71 789 01 86, 794 263 970, e-mail: jkrawczyk@wp.eu
Source of financing: Department own sources

PSYCHIATR. PSYCHOL. KLIN. 2014, 14 (1), p. 43–49
DOI: 10.15557/PiPK.2014.0005
STRESZCZENIE

Zachowania samobójcze są poważnym problemem współczesnego społeczeństwa i wyzwaniem dla osób zajmujących się opracowywaniem programów terapeutycznych i profilaktycznych z dziedziny suicydologii. W ramach badań naukowych podejmuje się liczne szczegółowe i wieloaspektowe analizy funkcjonowania osób zagrożonych samobójstwem, a także różnych czynników ryzyka prób samobójczych i samobójstw dokonanych. Zdecydowanie mniej badań dotyczy czynników chroniących przed samobójstwem, inaczej buforowych, protekcyjnych. Dla hasła protective factor, suicide liczba rekordów w bazie PubMed wynosi 227, podczas gdy dla risk factor, suicide – 11 299. Cele niniejszego przeglądu piśmiennictwa to analiza rozmaitych czynników chroniących przed samobójstwem i próba oceny ich skuteczności. W pracy uwzględniono doniesienia i wyniki badań zawarte w literaturze anglojęzycznej. Odrębnie omówiono czynniki ochronne zewnętrzne i wewnętrzne, uwzględniono liczbę publikacji na ich temat. Najwięcej doniesień naukowych dotyczy prewencyjnej roli rodziny, wsparcia społecznego, umiejętności radzenia sobie z problemami i stresem oraz samooceny. Istotną rolę przypisuje się percepcji powodów do życia. W nieco mniejszym stopniu badacze zajmują się ochronną rolą religii, ciąży, hobby i zaangażowania w aktywności społeczne. Niejednoznaczny i mało dotychczas zbadany jest związek uprawiania sportu z redukcją zachowań suicydalnych. W końcowej części artykułu zaprezentowano wyniki badań nad zdecydowanie rzadziej analizowanymi czynnikami ochronnymi, takimi jak postawa wobec życia i śmierci, lęk przed śmiercią i wrażliwość na ból, których skuteczność w zapobieganiu samobójstwom wymaga dalszych dociekań. W trakcie grupowania czynników ochronnych kierowano się ich przydatnością w tworzeniu systemów wsparcia i programów profilaktycznych – z pominięciem tych o nieudokumentowanej skuteczności.

Słowa kluczowe: samobójstwo, czynniki ochronne, profilaktyka, powody do życia, lęk przed śmiercią