Nowy pacjent, stare problemy? Kontekst diagnozowania uzależnienia od internetu

1 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Kraków. Kierownik (p.o.): dr n. med. Maciej Pilecki
2 Krakowski Instytut Psychoterapii Stowarzyszenia SIEMACHA, Kraków. Kierownik: mgr Ryszard Izdebski
3 Instytut Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. Kierownik: prof. dr hab. Władysław Łosiak
Correspondence to: Krakowski Instytut Psychoterapii, ul. Podbrzezie 6, 31-054 Kraków, tel./faks: 12 423 02 28, e-mail: k.szwajca@siemacha.org.pl

PSYCHIATR. PSYCHOL. KLIN. 2014, 14 (2), p. 145–149
DOI: 10.15557/PiPK.2014.0022
STRESZCZENIE

Pacjenci, ich rodziny i społeczeństwo coraz częściej „umawiają się”, żeby różnorodne problemowe funkcjonowanie adolescentów konceptualizować jako uzależnienie od internetu. W artykule umieszczono to zjawisko w kulturowym kontekście rosnącego wpływu mediów cyfrowych na procesy rozwojowe dojrzewających pokoleń, których przedstawiciele bywają określani jako „cyfrowi tubylcy”. Używanie internetu u tej grupy współdefiniuje sposób uczestniczenia w rodzinie, sposób budowania więzi z otoczeniem społecznym, sposób udziału w rytuałach codzienności oraz korzystania z psychoterapii. Pociąga to za sobą nowe wyzwania dla praktyków w zakresie tworzenia rzeczywistości terapeutycznej oraz definiowania „normalnego” korzystania z internetu. Artykuł stawia pytania o użyteczność „prostych” diagnoz, wywodzących się z języka terapii uzależnień, wcześniej adresowanego do uzależnień od substancji czy uzależnień behawioralnych. Co tak postawiona „diagnoza” wnosi do myślenia o problematyce pacjentów adolescencyjnych z trudnościami relacyjnymi, różnorodną psychopatologią, nieoptymalnym funkcjonowaniem w rodzinie? Czy nie jest nadmiernym uproszczeniem, niosącym ryzyko zbyt redukcjonistycznego spojrzenia na zjawiska złożone, wieloaspektowe, niejednoznaczne? Może przeciwnie, poszerza możliwości rozumienia tej trudnej grupy pacjentów i wyposaża praktyków w nowe narzędzia? Autorzy sygnalizują możliwości pogłębionego rozumienia uzależnienia od internetu płynące z uwzględniania myślenia systemowego, funkcji objawu nadużywania internetu w rodzinie, roli, jaką odgrywa w jej narracjach, miejsca, jakie zajmuje w jej dążeniach socjoekonomicznych.

Słowa kluczowe: uzależnienie od internetu, terapia rodzin, diagnoza systemowa, szkodliwe używanie, kontekst kulturowy