2016, Vol 16, No 1
Stosowanie leków przeciwpsychotycznych w leczeniu pobudzenia i psychozy w otępieniach – nowe rekomendacje
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 5–6
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0001
STRESZCZENIE

Leczenie zaburzeń zachowania i objawów psychotycznych w otępieniach to jeden z najtrudniejszych problemów w codziennej praktyce klinicznej psychiatrów.

POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Kliniczna ocena polekowych objawów pozapiramidowych u pensjonariuszy domów pomocy społecznej z rozpoznaniem psychoz schizofrenicznych
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 7–14
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0002
STRESZCZENIE

W prezentowanym badaniu oceniano czynniki ryzyka oraz częstość występowania objawów pozapiramidowych u pensjonariuszy domów pomocy społecznej z rozpoznaniem psychoz schizofrenicznych, leczonych długotrwale lekami przeciwpsychotycznymi. Badaną populację stanowiło 261 pacjentów domów pomocy społecznej regionu łódzkiego. Nasilenie objawów pozapiramidowych było oceniane za pomocą ogólnej skali Simpsona–Angusa, a poszczególne domeny objawów pozapiramidowych analizowano za pomocą odpowiednich standardowych skal. U większości badanych pacjentów (około 60–70%) nie stwierdzono objawów pozapiramidowych. Ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych wzrastało wraz z wiekiem, dawką leku oraz liczbą leków przeciwpsychotycznych przyjmowanych jednocześnie, a zmniejszało się wraz z czasem trwania choroby. Częstość występowania objawów pozapiramidowych nie zależała natomiast od płci czy stosowania przez pacjentów popularnych używek, takich jak alkohol czy nikotyna. Wśród współistniejących chorób największy wpływ na wystąpienie i nasilenie objawów pozapiramidowych wykazywały nadciśnienie tętnicze oraz padaczka. Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym byli w mniejszym stopniu narażeni na wystąpienie objawów pozapiramidowych, podczas gdy u chorych na padaczkę stwierdzono podwyższone ryzyko wystąpienia niektórych pozapiramidowych objawów ruchowych, takich jak akatyzja i dystonia. Łączne przyjmowanie leków przeciwpsychotycznych i przeciwdepresyjnych zwiększało ryzyko wystąpienia zespołu parkinsonowskiego. Otrzymane wyniki wskazują, że indywidualne cechy pacjenta, takie jak wiek, płeć, współistniejące schorzenia oraz przyjmowane leki, w znaczący sposób mogą wpływać na częstość występowania, rodzaj i nasilenie polekowych objawów pozapiramidowych, a zatem czynniki te powinny być brane pod uwagę w procesie terapeutycznym.

Słowa kluczowe: objawy pozapiramidowe, leki przeciwpsychotyczne, schizofrenia, pensjonariusze domów pomocy społecznej
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Nadzieja na sukces a style radzenia sobie w sytuacjach stresowych kobiet w wieku 25–35 lat doświadczających przemocy w małżeństwie
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 15–20
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0003
STRESZCZENIE

Wstęp: Problem stosowania przemocy wobec kobiet jest obecnie bardzo aktualny i nagłaśniany w społeczeństwie. Dane policyjne potwierdzają, iż z roku na rok wzrasta liczba interwencji domowych, w których najczęstszymi ofiarami zachowań o charakterze przemocowym są kobiety. W związku z tym pojawia się szereg pytań, między innymi: w jaki sposób kobiety radzą sobie z napotykanymi trudnościami oraz jak oceniają szansę na poprawę swojej sytuacji życiowej? Celem niniejszego badania jest ukazanie stylów radzenia sobie w sytuacjach stresowych oraz poziomu nadziei na sukces kobiet doświadczających przemocy w małżeństwie. Materiał i metody: W badaniu wzięły udział dwie grupy kobiet w wieku 25–35 lat. Narzędzia badawcze stanowiły Hope for Success Questionnaire oraz Coping Inventory for Stressful Situations. Uzyskane wyniki badań poddano analizie statystycznej. Wyniki: Kobiety doświadczające przemocy w małżeństwie uzyskały istotnie niższe wyniki w skali the task-oriented style. Grupa tych samych kobiet charakteryzuje się znacznie wyższymi wynikami uzyskanymi w skali the emotion-oriented style. Nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy między badanymi grupami w zakresie the avoidingoriented style. Analizując wartości otrzymane w Hope for Success Questionnaire, można stwierdzić, że kobiety maltretowane przez mężów nie mają zbyt wielkiej nadziei na odniesienie sukcesu. Wnioski: Kobiety doświadczające przemocy w małżeństwie stosują styl skoncentrowany na emocjach, kobiety bez przemocy – styl skoncentrowany na zadaniu. Obydwie grupy równie często stosują styl skoncentrowany na unikaniu. Kobiety maltretowane przez mężów nie osiągają wysokich wyników w zakresie nadziei na sukces.

Słowa kluczowe: przemoc, małżeństwo, nadzieja, stres
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wybrane zaburzenia psychiczne w przebiegu chorób nowotworowych
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 21–26
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0004
STRESZCZENIE

Choroby nowotworowe należą obecnie do najczęściej występujących schorzeń. Dotyczą nie tylko somatycznej, lecz także emocjonalnej, psychicznej i społecznej sfery funkcjonowania pacjenta. Pogorszenie funkcjonowania we wszystkich tych obszarach niekorzystnie wpływa na proces leczenia choroby podstawowej. W grupie pacjentów onkologicznych dość powszechne są zaburzenia psychiczne, które mogą się pojawić na każdym etapie choroby i mieć różne nasilenie. Bywają wynikiem zmiany sytuacji społecznej z powodu choroby nowotworowej, reakcją na stres z nią związany, jak również skutkiem oddziaływania czynników fizjologicznych lub patologicznych na ośrodkowy układ nerwowy. Do najczęstszych zaburzeń psychicznych w przebiegu choroby nowotworowej należą: zespoły dezadaptacyjne, zespoły depresyjne, zespoły lękowe, zaburzenia świadomości, zaburzenia psychoorganiczne, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia snu, przewlekły ból i stres, zespół przewlekłego zmęczenia, chemobrain (zaburzenia poznawcze po chemioterapii). Chemobrain jest bardzo ciekawym zjawiskiem, na które składają się zaburzenia pamięci operacyjnej, szybkości psychomotorycznej, czasu reakcji, umiejętności wzrokowo-przestrzennych i płynności mowy, problemy z wykonywaniem czynności złożonych, koncentracją oraz pamięcią wzrokową i werbalną. Zaburzenia te najczęściej występują u osób poddawanych leczeniu systemowemu oraz mają charakter łagodny i przemijający. Na przebieg choroby nowotworowej i jej pojawienie się wpływa działanie układu immunologicznego, układu endokrynologicznego, a także ośrodkowego układu nerwowego. Nauką, która zajmuje się wspólnym oddziaływaniem tych układów, jest psychoneuroimmunologia. Badania pokazują, że podczas stresu wymienione układy komunikują się poprzez działanie neurotransmiterów, hormonów, czynników wzrostu czy też cytokin. Choroba nowotworowa rzutuje na każdą sferę życia, stąd wielu pacjentów cierpi na zaburzenia psychiczne. Dlatego tak ważne są holistyczne podejście do chorego i współpraca różnych specjalistów, takich jak onkolog, psychiatra i psycholog.

Słowa kluczowe: zaburzenia psychiczne, choroby nowotworowe, zjawisko chemobrain, psychoneuroimmunologia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Psychologiczne trudności, wsparcie społeczne oraz radzenie sobie ze stresem u rodziców dzieci z chorobą nowotworową
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 27–32
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0005
STRESZCZENIE

Choć w leczeniu chorób nowotworowych u dzieci odnotowano znaczące postępy, a tym samym realnie wzrosły szanse na przeżycie nieletnich pacjentów, jest to wciąż sytuacja kryzysowa nie tylko dla chorego, lecz także dla jego rodziny. Rodzice stają bowiem w obliczu szeregu wyzwań, dotyczących m.in. stałej opieki nad dzieckiem, inwazyjnego i długotrwałego leczenia, problemów finansowych, jak również trudności natury psychologicznej. Zgodnie z klasyfikacją DSM-IV nowotwór zdiagnozowany u dziecka może być przeżyciem o charakterze traumatycznym i prowadzić do wystąpienia objawów stresu pourazowego. Te i inne symptomy zaburzonego funkcjonowania emocjonalnego dziecka mogą z kolei poważnie zagrażać adaptacji rodziców do nowej sytuacji. Celem artykułu jest analiza wyników badań dotyczących psychologicznych trudności rodziców dzieci chorych onkologicznie oraz wsparcia społecznego, które te osoby otrzymują, i stosowanych sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych. Wnioski: Przegląd piśmiennictwa potwierdził zwiększone ryzyko wystąpienia objawów psychopatologicznych o obrazie depresji, lęku i traumy w omawianej grupie rodziców. Analiza wyników badań wykazała zależność poziomu nasilenia objawów od szeregu zmiennych, w tym od czasu, który upłynął od momentu diagnozy dziecka. Uzyskane dane podkreślają znaczenie wsparcia i umiejętności radzenia sobie ze stresem dla funkcjonowania emocjonalnego matki lub ojca podczas choroby dziecka. Stanowi to podstawę do ważnych działań praktycznych, ze szczególnym uwzględnieniem planowania terapii dla tej grupy rodziców.

Słowa kluczowe: choroba nowotworowa dziecka, rodzice, adaptacja, stres
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Męska depresja – koncepcja, metody pomiaru i związki z zachowaniami samobójczymi
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 33–37
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0006
STRESZCZENIE

W artykule przedstawiono koncepcję atypowych objawów depresji występujących u mężczyzn. Ważnym źródłem tej koncepcji były doświadczenia wyniesione z programu diagnozowania i leczenia depresji wprowadzonego na Gotlandii (Szwecja) w latach 80. ubiegłego stulecia. Program, skierowany do lekarzy rodzinnych, zmniejszył liczbę zachowań samobójczych wśród kobiet, ale nie wśród mężczyzn. Przyjęto, że jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy może być odmienny obraz depresji u obu płci. Różnice między płciami mogą odpowiadać za to, że depresja u mężczyzn znacznie częściej niż u kobiet pozostaje nierozpoznana i nieleczona, co prowadzi do zwiększenia liczby samobójstw. Wśród dominujących objawów depresji u mężczyzn wyróżniono wzrost impulsywności i zachowań agresywnych, nadużywanie substancji psychoaktywnych (alkohol, narkotyki, nikotyna), podejmowanie zachowań ryzykownych (jazda samochodem pod wpływem alkoholu, przypadkowe kontakty seksualne) oraz tłumienie emocji. Jako przyczyna występowania atypowej depresji u mężczyzn najczęściej wymieniane jest rygorystyczne podporządkowywanie się tradycyjnym męskim normom kulturowym. Normy te dotyczą odporności, wytrzymałości, konkurowania, opanowania i tłumienia uczuć oraz konieczności zapewnienia bytu rodzinie. W pracy omówiono najbardziej znane metody badania męskiej depresji – Gotland Male Depression Scale (GMDS) Rutza, Male Depression Risk Scale (MDRS-22) Rice’a i współpracowników oraz Masculine Depression Scale (MDS) Magovcevic i Addisa – a także przedstawiono wyniki badań prowadzonych z użyciem wspomnianych metod. Artykuł kończą refleksje dotyczące dalszych kierunków badań nad problemem męskiej depresji i opis kontrowersji związanych z omawianą koncepcją.

Słowa kluczowe: męska depresja, metody badania, role męskie
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zespół Aspergera u 19-letniej kobiety ze szczególnym uwzględnieniem okresu adolescencji – opis przypadku
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 38–46
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0007
STRESZCZENIE

Artykuł zawiera opis przypadku 19-letniej kobiety z zespołem Aspergera zdiagnozowanym w 14. roku życia. Przedstawiono zmiany obrazu klinicznego ze szczególnym uwzględnieniem adolescencji. Zostały one zilustrowane oryginalnymi wypowiedziami pacjentki na temat jej problemów. Uwagę zwraca osobliwy język, jakim posługuje się kobieta – infantylny, choć z zaznaczonymi tendencjami wielkościowymi. Język ten, z jego intelektualną i egocentryczną przenikliwością oraz niezachwianą determinacją, symbolicznie wyraża ograniczenia i trudności związane z podejmowaniem nowych zadań rozwojowych w obszarze biologicznym, psychologicznym (intrapsychicznym) i społecznym (interpersonalnym) w przebiegu adolescencji. Omówiono także specyfikę aktualnego, wczesnodorosłego funkcjonowania pacjentki – osoby z ogólnie dobrą wydolnością intelektualną i utrwalonymi zaburzeniami w sferze przystosowania społecznego.

Słowa kluczowe: zespół Aspergera, okres adolescencji – infantylizacja języka, tendencje wielkościowe, zaburzenia przystosowania społecznego
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Święta czy chora – trudności orzecznicze w przypadku pacjentki z zaburzeniami schizotypowymi i osobowością borderline
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (1), p. 47–50
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0008
STRESZCZENIE

Autorzy prezentują przypadek pacjentki, która zwróciła się do poradni w celu otrzymania zaświadczenia o zdrowiu psychicznym. Prośbę motywowała koniecznością przedstawienia tego dokumentu w procedurze ubiegania się o przyjęcie do zakonu. Deklarowała brak dotychczasowego leczenia psychiatrycznego. Towarzysząca jej kobieta potwierdziła fakty podane przez pacjentkę. Jednak treści przekazywane przez pacjentkę, tok jej wypowiedzi, ekscentryczny wygląd i determinacja do uzyskania zaświadczenia sugerowały, że lekarz powinien zachować ostrożność. Kobieta zgodziła się na hospitalizację w celu obserwacji stanu psychicznego. W trakcie pobytu pacjentki na oddziale zobiektywizowano wywiad – poszerzono go o informacje uzyskane od jej rodziców i wypisy z przebytych hospitalizacji. Przeprowadzono badanie psychologiczne i neuroobrazowe. Zgromadzone dane i obserwacja w oddziale wskazały na obecność zarówno choroby psychicznej, jak i głębokich deficytów osobowościowych. Opis przypadku potwierdza konieczność zachowania rozwagi przy wystawianiu zaświadczeń o zdrowiu psychicznym. Autorzy podkreślają, że jednostronny wywiad może nie ujawnić prawdziwego obrazu funkcjonowania pacjenta.

Słowa kluczowe: zaburzenie schizotypowe, osobowość borderline, religia, diagnoza, orzecznictwo
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)