2018, Vol 18, No 1
Jakość życia chorych na schizofrenię przebywających w placówkach psychiatrycznych stałego pobytu
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 5–11
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0001
STRESZCZENIE

Cel pracy: Badania nad jakością życia nabrały ostatnio szczególnej wagi – coraz częściej kategoria ta jest stosowana do opisu chorób oraz oceny skuteczności leczenia. Celem badania była określenie istotnych czynników związanych z jakością życia pacjentów chorych na schizofrenię przebywających w placówkach psychiatrycznych stałego pobytu. Materiał i metoda: Badanie o charakterze przekrojowym zostało przeprowadzone wśród pacjentów Centrum Pobytu dla Osób Dorosłych „Male Pcelice” w miejscowości Kragujevac w Serbii. Jakość życia chorych na schizofrenię zmierzono za pomocą pięciu skal. Dane dotyczące czynników, które mogły mieć wpływ na jakość życia badanych, zostały pozyskane z dokumentacji medycznej pacjentów oraz z wypełnianych przez nich ankiet. W ocenie zależności pomiędzy jakością życia pacjentów a poszczególnymi czynnikami wykorzystano analizę porównawczą oraz metodę regresji wielorakiej. Wyniki: Metodą regresji wielorakiej wykazano, iż wynik skali EuroQoL Five-dimensions – Five-Level korelował z płcią pacjentów (B = −0,059 ± 0,021; p = 0,006) oraz dzienną dawką przyjmowanych leków (B = −0,051 ± 0,015; p = 0,001), wynik Quality of Life Enjoyment and Satisfaction Questionnaire – z poziomem wykształcenia (B = 2,873 ± 1,054; р = 0,007), liczba przyjmowanych leków przeciwpsychotycznych – z wynikiem skali Brief Psychiatric Rating Scale (B = 3,150 ± 1,111; р = 0,007), domena fizyczna skali World Health Organization Quality of Life-BREF – z czasem trwania choroby (rokiem wystąpienia choroby) (B = −0,142 ± 0,055; р = 0,011) oraz dzienną dawką przyjmowanych leków (B = −2,335 ± 0,787; р = 0,004), domena psychologiczna skali World Health Organization Quality of Life-BREF – z płcią (B = −2,686 ± 1,216; р = 0,029), domena społeczna skali World Health Organization Quality of Life-BREF – z poziomem wykształcenia (B = 3,109 ± 1,289; р = 0,017) oraz liczbą przyjmowanych leków przeciwpsychotycznych (B = −3,297 ± 1,516; р = 0,031), zaś domena środowiskowa skali World Health Organization Quality of Life-BREF – z liczbą przyjmowanych leków przeciwpsychotycznych (B = −1,420 ± 0,653; р = 0,031). Wnioski: Jakość życia chorych na schizofrenię objętych badaniem była wyższa u pacjentów płci męskiej z wyższym wykształceniem, o krótszym przebiegu choroby, z mniej dotkliwymi objawami oraz mniejszą liczbą skutków ubocznych. Poprawa jakości życia osób chorujących na schizofrenię przebywających w placówkach psychiatrycznych stałego pobytu pozwoli zapobiec niepomyślnym wynikom leczenia psychiatrycznego.

Słowa kluczowe: jakość życia, schizofrenia, ankiety, skutki uboczne, leki przeciwpsychotyczne
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wczesne nieadaptacyjne schematy, postawy rodzicielskie i temperament a kształtowanie cech osobowości borderline i unikającej – poszukiwanie współzależności
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 12–18
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0002
STRESZCZENIE

Cel: Celem prezentowanych badań była wstępna weryfikacja teorii wczesnych nieadaptacyjnych schematów Jeffreya Younga i ich roli w genezie zaburzeń osobowości. Według Younga negatywne postawy rodzicielskie w stosunku do dziecka przy moderującej roli jego temperamentu wpływają na tworzenie schematów. Z kolei radzenie sobie ze schematami rozwija cechy nieprawidłowej osobowości. Metoda: Przebadano 435 osób z grupy nieklinicznej. Zastosowano Kwestionariusz Schematów Younga w wersji skróconej (YSQ-S3), Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Badania Zaburzeń Osobowości z Osi II DSM-IV – część: Kwestionariusz Osobowości (SCID-II), Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców (KPR-Roc), Formalną Charakterystykę Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu (FCZ-KT). SCID-II został użyty do oceny wyłącznie specyficznych cech zachowania, nie do ustalania rozpoznań. Do celów prezentowanego badania wybrano cechy charakterystyczne dla osobowości borderline i unikowej. Wyniki: Stworzono modele w oparciu o analizę regresji. Modele tworzono ze: 1) schematów, 2) schematów i temperamentu, 3) schematów i postaw rodzicielskich, 4) wszystkich zmiennych. W przypadku cech borderline modele wyjaśniały odpowiednio 26%, 30%, 35% i 36% zmienności cech osobowości. Najbardziej adekwatny model 3. składał się ze schematów: Porzucenia, Defektu, Samopoświęcenia i Pesymizmu oraz postaw rodzicielskich: Nadmiernych wymagań, Autonomii i Nadmiernej ochrony ojca oraz Autonomii i Niekonsekwencji matki. W przypadku cech osobowości unikowej modele wyjaśniały odpowiednio 40%, 47%, 41% i 49% zmienności. Dla cech unikowych temperament jest istotniejszy niż postawy rodzicielskie – istotne współczynniki to: Izolacja Społeczna, Podatność na Zranienia, Podporządkowanie, Samopoświęcenie, Zahamowanie Emocjonalne i Pesymizm oraz temperament: Reaktywność Emocjonalna oraz Aktywność. Wnioski: Prezentowane badania wstępnie potwierdzają teorię Younga dotyczącą rozwoju schematów i ich wpływu na rozwój cech zaburzonej osobowości.

Słowa kluczowe: wczesne nieadaptacyjne schematy, postawy rodzicielskie, zaburzenia osobowości
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Liczba płytek krwi u pacjentów w podeszłym wieku z depresją jednobiegunową – analiza typu case control
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 19–24
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0003
STRESZCZENIE

Cel: O ile wpływ leków przeciwdepresyjnych na funkcje płytek krwi jest stosunkowo dobrze zbadany, o tyle niewiele jest badań porównujących parametry płytek krwi (takie jak liczba płytek krwi) u osób w podeszłym wieku z depresją jednobiegunową i bez depresji. Celem badania było określenie, czy istnieją różnice w liczbie płytek u pacjentów w podeszłym wieku z depresją jednobiegunową (DEP) w porównaniu z pacjentami w podeszłym wieku (nonDEP), za pomocą metody analizy case control. Metody: Oceniono liczbę płytek krwi u 582 (DEP: n = 291, nonDEP: n = 291) pacjentów rasy kaukaskiej w wieku ≥60 lat. Średni wiek badanych wynosił 77,2 roku, w obu grupach było 243 (83,5%) kobiet. Wyniki: Średnia liczba płytek krwi była istotnie statystycznie mniejsza (p = 0,02) w grupie DEP (241,6 ± 82,0) w porównaniu z grupą nonDEP (263,6 ± 107,2). Stwierdzono ponadto, że liczba płytek krwi nie korelowała z wiekiem. Wnioski: W porównaniu z grupą kontrolną u pacjentów w podeszłym wieku z depresją liczba płytek krwi była mniejsza. Fakt ten, w połączeniu ze znanym wpływem leków przeciwdepresyjnych na agregację płytek krwi, może przełożyć się na zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań krwotocznych w trakcie leczenia przeciwdepresyjnego u pacjentów w podeszłym wieku. Zaleca się ostrożne monitorowanie parametrów płytek w populacji klinicznej u pacjentów w podeszłym wieku.

Słowa kluczowe: liczba płytek, depresja, podeszły wiek, psychogeriatria
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Poczucie trudności wykonawczych – badania z wykorzystaniem Dysexecutive Questionnaire
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 25–34
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0004
STRESZCZENIE

Wstęp: Poczucie trudności wykonawczych, rozumiane jako subiektywne odczuwanie zakłóceń w planowaniu, kontroli i korygowaniu własnej aktywności, jest często zgłaszane przez osoby zdrowe i z różnych grup klinicznych. Do oceny nasilenia poczucia tych trudności służą techniki samoopisowe, m.in. Dysexecutive Questionnaire (DEX-S). Wartość diagnostyczna metody jest dyskutowana ze względu na liczne uwarunkowania przekonań o deficytach wykonawczych. Cel: W nawiązaniu do niekonkluzywnych danych dotyczących zarówno uwarunkowań poczucia deficytów wykonawczych, jak i wartości narzędzi samoopisowych sformułowano następujące cele badań własnych: a) charakterystyka demograficzna, kliniczna i poznawcza osób o różnym nasileniu poczucia trudności wykonawczych, b) określenie, które z tych zmiennych zwiększają ryzyko wzrostu poczucia trudności wykonawczych. Materiał i metody: W badaniach uczestniczyło 213 osób dorosłych. Zastosowano DEX-S oraz narzędzia oceniające funkcje poznawcze (Montrealską Skalę Oceny Funkcji Poznawczych – Montreal Cognitive Assessment, MoCA; podtesty Skali Inteligencji D. Wechslera dla Dorosłych, wersji zrewidowanej – Wechsler Adult Intelligence Scale-Revised, WAIS-R) i nasilenie nastroju depresyjnego [Geriatryczną Skalę Depresji – Geriatric Depression Scale (Short Form), GDS-15]. Uwzględniono także zmienne demograficzne (wiek, płeć, poziom wykształcenia) i kliniczne (brak/obecność obciążeń ośrodkowego układu nerwowego, w tym lateralizację patologii mózgowej). Na bazie wyników DEX-S wykonano analizę skupień i wyodrębniono dwie grupy uczestników o różnym nasileniu poczucia trudności wykonawczych: niskim (osoby nieskarżące się na deficyty wykonawcze) i wyższym (osoby skarżące się). Porównania grup wykazały, iż osoby skarżące się na deficyty wykonawcze uzyskują wyższy wskaźnik nastroju depresyjnego i niższe wyniki w niektórych podtestach służących do oceny funkcji poznawczych. Wyniki analizy regresji logistycznej sugerują, że ryzyko wystąpienia skarg na trudności wykonawcze rośnie w przypadku nasilonego nastroju depresyjnego. Z kolei wyższa sprawność procesów uwagowych zmniejsza prawdopodobieństwo formułowania skarg. Nie odnotowano efektu interakcji między tymi dwoma czynnikami. Wnioski: Na podstawie uzyskanych wyników można przyjąć, że istnieją niezależne mechanizmy protekcyjne względem poczucia deficytów wykonawczych oraz nasilające to poczucie, co wskazuje na konieczność podejmowania oddziaływań psychologicznych (np. treningów poznawczych i/lub psychoterapii) dopasowanych do mechanizmu skarg.

Słowa kluczowe: poczucie trudności wykonawczych, DEX-S, nastrój depresyjny, funkcje poznawcze
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zjawisko „zniknięć” w procesie superwizji w warunkach stałej multimodalnej grupy superwizyjnej
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 35–40
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0005
STRESZCZENIE

Niniejsza praca stanowi omówienie zjawisk określanych mianem „zniknięć” w procesie superwizji. Autorzy wykazują, iż zjawisko to jest wynikiem specyficznych warunków charakterystycznych dla dynamiki grupowej w grupie superwizyjnej na jej wstępnym etapie rozwoju. W multimodalnej grupie superwizyjnej można zaobserwować przejawy wszystkich zjawisk charakterystycznych dla początkowego etapu dynamiki grupowej. Różnorodne zjawiska „zniknięć” wywoływane są aktywacją głębokich warstw nieświadomości, typowo zachodzącą w warunkach terapii grupowej oraz superwizji. Podłożem motywacyjnym procesów określanych tą nazwą jest unikanie traumy narcystycznej przez specjalistę zgłaszającego przypadek mający podlegać superwizji. W artykule podano przykłady, w jaki sposób zjawiska „zniknięć” mogą się przejawiać, oraz opisano ich możliwe warianty. Ramy teoretyczne dla niniejszej pracy stanowią takie tradycje w psychologii, jak psychoanaliza, analiza grupowa oraz multimodalny model superwizji.

Słowa kluczowe: zjawisko zniknięcia, wczesna dynamika grupowa, superwizja, superwizja multimodalna, interpretacja procesów dynamicznych
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Ból przewlekły – definicje, modele i terapia poznawczo-behawioralna
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 41–48
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0006
STRESZCZENIE

Ból przewlekły rozumiany jest zazwyczaj jako nieprzyjemne odczucie, które wiąże się z uszkodzeniem tkanek i trwa co najmniej 3 miesiące. Towarzyszy ono wielu chorobom, m.in. nowotworom, schorzeniom układu kostno-stawowego, fibromialgii, zespołowi miednicy mniejszej. Jak wskazują wyniki badań, w Polsce bólu przewlekłego doświadcza aż 27% społeczeństwa. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie psychologicznych modeli bólu przewlekłego: modelu poznawczego (Winterowd, Beck i Gruener), modelu stres – ocena poznawcza – radzenie sobie z bólem (Thorn) czy poznawczo-behawioralnego modelu bólu i związanego z nim strachu (Leeuw, Goossens, Linton i inni). Zaprezentowane zostaną także protokoły terapeutyczne wykorzystywane w terapii bólu przewlekłego opracowane przez Winterowd, Becka i Gruenera, Otisa oraz Thorn, ze szczególnym uwzględnieniem syntetycznego protokołu Murphy. Dodatkowym celem pracy jest przedstawienie systematycznego przeglądu wyników badań na temat efektywności terapii poznawczo-behawioralnej w bólu przewlekłym. W leczeniu bólu duże znaczenie ma holistyczne ujęcie choroby, które uwzględnia aspekt zarówno medyczny, jak i psychologiczny, gdyż czynniki psychologiczne znacząco wpływają na wystąpienie lub zaostrzenie bólu przewlekłego.

Słowa kluczowe: ból przewlekły, terapia poznawczo-behawioralna, modele poznawcze, protokoły terapeutyczne
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Terapia poznawcza oparta na uważności w leczeniu i zapobieganiu depresji
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 49–55
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0007
STRESZCZENIE

Terapia poznawcza oparta na uważności została opracowana na przełomie XX i XXI wieku jako grupowa interwencja terapeutyczna stosowana u osób z depresją w okresie remisji w celu zapobiegania nawrotom. Od pierwszej publikacji z 2000 roku oceniającej skuteczność tej terapii przeprowadzono wiele badań i metaanaliz, których wyniki potwierdzają jej efektywność w profilaktyce nawrotów depresji. Na podstawie wyników badań brytyjski National Institute for Health and Care Excellence już w 2009 roku zarekomendował wspomnianą terapię jako skuteczną metodę zapobiegania nawrotom depresji u osób z co najmniej trzema epizodami w wywiadzie będących obecnie w remisji. W ostatniej dekadzie opublikowano również szereg obiecujących badań dotyczących efektywności terapii poznawczej opartej na uważności w aktualnych epizodach depresji i w depresji chronicznej, a także oceniających mechanizmy, poprzez które ten rodzaj interwencji wywiera terapeutyczny wpływ. Wykazano, że w mechanizmie zmiany pod wpływem terapii pośredniczą wzrost zdolności do bycia uważnym i współczującym wobec samego siebie czy osłabienie tendencji do ruminowania i zamartwiania się. Mimo uznanej pozycji tej formy terapii wśród metod terapeutycznych opartych na dowodach opublikowano dotychczas niewiele polskojęzycznych prac na jej temat. Niniejszy artykuł wypełnia tę lukę, oferując systematyczny przegląd wyników badań nad skutecznością terapii poznawczej opartej na uważności oraz jej mechanizmów zmiany w depresji i profilaktyce depresji.

Słowa kluczowe: MBCT, depresja, skuteczność, mechanizmy zmiany
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Miejsce psychoterapii w prewencji i leczeniu depresji poudarowej
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 56–60
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0008
STRESZCZENIE

Depresja poudarowa jest najczęstszym psychiatrycznym powikłaniem udaru. Jej wystąpienie koreluje z opóźnieniem procesu rehabilitacji, głębszym upośledzeniem procesów poznawczych czy pogorszeniem jakości życia chorych. Większość artykułów dotyczących prewencji i leczenia depresji poudarowej koncentruje się na środkach farmakologicznych. Psychoterapia pozostaje zaś w tle, chociaż jako forma wskazana dla osób z lekkimi i umiarkowanymi postaciami depresji wydaje się odpowiednia dla chorych po udarze, u których dominują takie właśnie postacie. Jakkolwiek u znacznego odsetka pacjentów psychoterapia jest trudna do przeprowadzenia ze względu na ciężki stan neurologiczny i zaburzenia wyższych funkcji poznawczych, afazję czy otępienie, wiele udarów mózgu ma lżejszy przebieg i potencjalnie kwalifikuje się do tej formy zapobiegania albo terapii depresji. W świetle medycyny opartej na dowodach psychoterapia wykazuje u chorych po udarze wpływ prewencyjny. Wpływ leczniczy nie został udowodniony, jednak rozmaitość stosowanych podejść, czyniących każde doniesienie nieporównywalnym z innymi, nakazuje ostrożność we wnioskowaniu. W artykule zaprezentowano wybrane prace i proponowane formy terapii. Ich przegląd sugeruje, że w odniesieniu do osób po udarze lepsze będzie zastosowanie prostszych form psychoterapii, które najbliższe są psychoedukacji czy nawet grupom wsparcia oraz koncentrują się na codziennych problemach. Nie ma i prawdopodobnie długo nie będzie jasnych wskazówek co do tego, jaka metoda jest najbardziej wskazana. Mimo to – jeśli uwzględnić liczebność populacji pacjentów po udarze, brak możliwości zastosowania farmakoterapii w niektórych przypadkach i etyczne wątpliwości związane z profilaktycznym podawaniem leków psychotropowych – psychoterapia poszerza repertuar środków potencjalnie użytecznych w prewencji i leczeniu depresji.

Słowa kluczowe: udar, depresja, psychoterapia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Trudności w diagnostyce choroby afektywnej dwubiegunowej
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 61–73
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0009
STRESZCZENIE

Choroba afektywna dwubiegunowa cechuje się wysoką nawrotowością, wczesnym początkiem, rodzinnym występowaniem i tendencją do progresji. Bardzo często zdarza się, że długo pozostaje nierozpoznana albo niewłaściwie zakwalifikowana jako inne zaburzenie (nawet ⅓ pacjentów może być błędnie zdiagnozowana przez 10 lat lub dłużej). Najczęściej mylona jest z depresją nawracającą, zaburzeniami lękowymi, schizofrenią i zaburzeniami osobowości. Zbyt późne wykrycie objawów dwubiegunowości i postawienie diagnozy choroby afektywnej dwubiegunowej pociąga za sobą istotne konsekwencje kliniczne, w tym opóźnienie rozpoczęcia właściwej farmakoterapii, wyższą liczbę nawrotów, większą częstość prób samobójczych i hospitalizacji, rozwój oporności na leczenie i ryzyko szybkiej zmiany faz. Trudności diagnostyczne wynikają m.in. z faktu, że obraz kliniczny spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej jest bardzo zróżnicowany, a choroba przebiega z nietypowymi bądź subklinicznymi objawami. Ponadto wiedza na temat kryteriów rozpoznawania zaburzeń z kręgu spektrum dwubiegunowego nie jest wystarczająco rozpowszechniona, a pacjenci i ich bliscy bywają bezkrytyczni i zbyt rzadko zgłaszają objawy maniakalne/hipomaniakalne. W celu zwiększenia precyzji procesu diagnostycznego zaleca się – m.in. u osób z diagnozą depresji – stosowanie przesiewowych kwestionariuszy oraz zwracanie szczególnej uwagi na specyficzne cechy depresji, które częściej występują w zaburzeniach ze spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej. Obecnie diagnozę stawia się na podstawie wywiadu i obserwacji obrazu klinicznego. Trwają jednak poszukiwania wskaźników biologicznych (biomarkerów), które mogłyby odzwierciedlać obecność stanu chorobowego czy też korelować z fazami choroby i jej nasileniem.

Słowa kluczowe: choroba afektywna dwubiegunowa, diagnostyka, zaburzenia nastroju, błędy diagnostyczne, spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Duloksetyna – profil farmakologiczny i kliniczny leku z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 74–80
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0010
STRESZCZENIE

Duloksetyna, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, jest zarejestrowana w Polsce w leczeniu zaburzeń depresyjnych, zaburzenia lękowego uogólnionego i obwodowej neuropatii cukrzycowej. Badania potwierdziły też skuteczność leku w innych zaburzeniach związanych z obecnością bólu neuropatycznego, w fibromialgii, nietrzymaniu moczu oraz łagodzeniu objawów towarzyszących menopauzie. Duloksetyna podawana jest doustnie w formie kapsułek dojelitowych (30, 60, 90 i 120 mg). Stężenie leku w osoczu wykazuje dużą zmienność osobniczą. Bezwzględna dostępność biologiczna wynosi średnio 50%, może się jednak wahać od 32 do 80%. Duloksetyna wiąże się u ludzi z białkami osocza w 96%, jest intensywnie metabolizowana przez CYP1A2 i CYP2D6. Z uwagi na intensywny metabolizm przez CYP1A2 substancje hamujące ten enzym – fluwoksamina, ciprofloksacyna czy enoksacyna – zdecydowanie zwiększają stężenie duloksetyny i mogą spowodować wystąpienie objawów toksycznych. W zarejestrowanych wskazaniach duloksetyna wykazuje co najmniej taką samą skuteczność jak inne leki zalecane w terapii pierwszego rzutu. Jest dobrze tolerowana i bezpieczna – również pod względem wpływu na układ krążenia. Wśród najczęstszych działań niepożądanych należy wymienić nudności, suchość w ustach, zaparcia, bezsenność, zawroty głowy, uczucie zmęczenia i nadmiernej senności, wzmożone pocenie się i obniżony apetyt. U osób przyjmujących duloksetynę obserwuje się dysfunkcje seksualne podobne do tych związanych z przyjmowaniem leków serotoninowych. W razie nagłego przerwania leczenia duloksetyną, tak jak w przypadku wenlafaksyny czy paroksetyny, pojawiają się objawy dyskontynuacyjne. W artykule przedstawiono podstawowe właściwości farmakologiczne i profil kliniczny duloksetyny.

Słowa kluczowe: duloksetyna, depresja, zaburzenie lękowe uogólnione, ból neuropatyczny
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Pozycja agomelatyny w leczeniu depresji
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 81–86
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0011
STRESZCZENIE

Na rynku dostępnych jest wiele leków przeciwdepresyjnych, ale wykorzystują one jedynie kilka wspólnych mechanizmów działania. Ponieważ znaczny odsetek pacjentów nie reaguje wystarczająco dobrze na stosowane leki, pojawienie się leku o nowym mechanizmie działania, takiego jak agomelatyna, zawsze budzi nadzieje. W artykule przedstawiono wyniki metaanaliz i badań kontrolowanych, a także kilku badań otwartych dotyczących pewnych szczególnych aspektów terapii. Zaprezentowane badania zostały opublikowane w ostatnich latach – w roku 2013 i później. Wyniki metaanaliz nie są jednoznaczne, ale nowsze publikacje mogą wskazywać na wysoką skuteczność agomelatyny. Co istotne, nie potwierdzają się wcześniejsze opinie o znacznej hepatotoksyczności leku. Rezultaty badań kontrolowanych niemal jednoznacznie wskazują, że pod względem skuteczności i bezpieczeństwa agomelatyna nie ustępuje lekom przeciwdepresyjnym z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Przeprowadzone w ostatnich latach badania dotyczące wpływu agomelatyny na anhedonię mają charakter badań otwartych, agomelatyna nie była w nich porównywana z innymi lekami przeciwdepresyjnymi, stąd też trudno jednoznacznie zinterpretować uzyskane wyniki.

Słowa kluczowe: duża depresja, lek przeciwdepresyjny, agomelatyna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Czy to ChAD? Dziesięć bardzo prostych pytań
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 87
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0012
STRESZCZENIE

Wielu lekarzy mówi o swoich trudnościach z rozpoznaniem choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD). Problemy te nie dziwią ani mnie, ani nikogo, kto ma do czynienia z takimi pacjentami. Trudność sprawia zwłaszcza rozpoznanie manii lub hipomanii, szczególnie gdy pacjent nie przechodzi jej w momencie wizyty u lekarza. Hipomanie i manie występują rzadziej i trwają krócej niż depresje. Pacjenci w manii nie odczuwają także potrzeby wizyty w gabinecie lekarskim, stąd dodatkowe trudności diagnostyczne. Mając je na uwadze, postanowiłem opracować krótkie narzędzie zawierające 10 prostych pytań, pomocnych w praktyce lekarskiej.

POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Sprawozdanie z konferencji Lurian Approach in International Psychological Science (Rosja, Jekaterynburg)
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 88–89
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0013
STRESZCZENIE

W dniach 13–16 października 2017 roku w Jekaterynburgu (Rosja), w gmachu Uralskiego Uniwersytetu Federalnego im. Pierwszego Prezydenta Rosji Borysa Jelcyna (URFU), odbył się piąty międzynarodowy kongres dedykowany Aleksandrowi R. Łurii, wybitnemu rosyjskiemu neuropsychologowi – Lurian Approach in International Psychological Science. Rok 2017 to 115. rocznica urodzin i zarazem 40. rocznica śmierci Łurii. Kongres zorganizowały: rosyjskie Ministerstwo Edukacji i Nauki, Rosyjska Akademia Edukacji, Uralski Federalny Uniwersytet im. Borysa Jelcyna oraz Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. Michaiła W. Łomonosowa we współpracy z wieloma stowarzyszeniami (m.in. Russian Psychological Society i American Psychological Association). W kongresie uczestniczyło ponad 500 osób – wybitnych naukowców, praktyków i studentów z 20 krajów z prawie wszystkich kontynentów. Polska była reprezentowana przez autorki niniejszego sprawozdania oraz prof. Marię Pąchalską (komitet naukowy) i prof. Bożydara Kaczmarka (komitet programowy).

POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Sprawozdanie z XXIII konferencji szkoleniowo-naukowej z cyklu „Farmakoterapia, psychoterapia i rehabilitacja zaburzeń afektywnych” – „Nastroje, emocje, umysł – pamięci Profesora Jerzego Vetulaniego” (2–3 marca 2018 r., Zakopane)
Psychiatr Psychol Klin 2018, 18 (1), p. 91–102
DOI: 10.15557/PiPK.2018.0014
STRESZCZENIE

W dniach 2–3 marca 2018 r. odbyła się kolejna, 23. edycja konferencji szkoleniowo-edukacyjnej z cyklu „Farmakoterapia, psychoterapia i rehabilitacja zaburzeń afektywnych”. Hasłem przewodnim zjazdu była triada: nastroje, emocje, umysł – współzależność tych terminów/fenomenów i ich wzajemny wpływ. Jak co roku uczestnicy – psychiatrzy i psychologowie (w tym także z Ukrainy) – gościli w Zakopanem. Tym razem spotkanie poświęcone było pamięci nieodżałowanego Profesora Jerzego Vetulaniego, w przeszłości stałego bywalca zakopiańskich konferencji psychiatrów. Okazją do snucia wspomnień była data – Profesor zmarł w następstwie obrażeń doznanych w wypadku, do którego doszło dokładnie rok wcześniej, 2 marca 2017 r. Otwierając obrady, Prof. Dominika Dudek wyraziła przekonanie, że wybitny krakowski neuropsychofarmakolog i popularyzator nauki pozostanie w żywej pamięci uczniów – jako istotny punkt odniesienia i autorytet. Profesor mawiał: „Nauka jest coś warta dopiero wtedy, kiedy uczeni potrafią o jej osiągnięciach opowiedzieć prostymi słowami” i takie też zalecenie, czy zadanie do spełnienia, pozostawił swoim następcom. Posłanie to eksperci z całej Polski starali się nieść również w Zakopanem, przybliżając aktualne doniesienia/badania własne dotyczące rozpoznawania i leczenia depresji, choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) czy zaburzeń lękowych.

POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)