Poznawczo-behawioralne programy terapeutyczne wykorzystywane w pracy z wymagającymi wsparcia adolescentami z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD L1) - przegląd piśmiennictwa*

Katedra Psychologii Zdrowia i Jakości Życia, Instytut Psychologii, Uniwersytet Opolski, Opole, Polska

Adres do korespondencji: Angelika Kleszczewska-Albińska, Instytut Psychologii, pl. Staszica 1, 45-052 Opole, tel.: +48 502 390 322, e-mail: akleszczewska@uni.opole.pl, ORCID ID: https://orcid.org/0000-0003-2309-7071
Psychiatr Psychol Klin 2020, 20 (1), p. 61–65
DOI: 10.15557/PiPK.2020.0007
STRESZCZENIE

Artykuł zawiera opis wybranych metod poznawczo-behawioralnych wykorzystywanych w pracy z wymagającą wsparcia młodzieżą z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD L1). We wstępie opisano pokrótce historię zaburzenia i podstawowe problemy występujące u dzieci i młodzieży ze spektrum zaburzeń autystycznych. W dalszej części przytoczono informacje na temat technik poznawczo-behawioralnych często stosowanych w pracy z tymi adolescentami. Omówiono przykładowe programy treningów umiejętności społecznych: PEERS (Program for the Education and Enrichment of Relationship Skills) oraz MASSI (Multimodal Anxiety and Social Skills Intervention). Przybliżono dwa programy wykorzystywane w pracy nad rozwijaniem umiejętności komunikacyjnych: SST (Social Skills Training) i Social Stories. Wspomniano także o dwóch innych programach sprzyjających rozwojowi umiejętności komunikacyjnych, a nieomawianych szerzej w niniejszej pracy: Coping Cat i Exploring Feelings. Uwzględniono program Social Stories and Comic Strip Conversations, który może być użyteczny w pracy nad restrukturyzacją poznawczą. W ramach opisu technik behawioralnych zaprezentowano stosowaną analizę zachowania i plany aktywności. Scharakteryzowano również dwa rodzaje grup wsparcia: grupy oparte na programie MYmind oraz grupy wykorzystujące MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction). W podsumowaniu podjęto próbę wyjaśnienia, dlaczego w pracy z młodzieżą z zaburzeniami ze spektrum autyzmu uzasadnione jest korzystanie z metod poznawczo-behawioralnych.

Słowa kluczowe: zaburzenia ze spektrum autyzmu, ASD L1, psychoterapia poznawczo-behawioralna, techniki pracy, młodzież