LOGO
EN

Perfekcjonizm kliniczny i jego leczenie w terapii poznawczo-behawioralnej

Beata Łukasik

Affiliacja i adres do korespondencji
Psychiatr Psychol Klin 2025; 25 (3): 287–293
DOI: 10.15557/PiPK.2025.0034
PlumX metrics:
Streszczenie

Perfekcjonizm bywa postrzegany jako zdrowe dążenie do doskonałości, znajdujące wyraz w motywacji do działania i osiągania celów, efektywności czy też wydajności, ale także w kategoriach dysfunkcyjnych i nierealistycznych standardów, które mogą prowadzić do silnego dyskomfortu emocjonalnego. Niniejszy tekst traktuje o perfekcjonizmie jako skłonności do utrzymywania zbyt wysokich i usztywnionych standardów związanych z istotnym cierpieniem oraz upośledzeniem funkcjonowania, czyli o perfekcjonizmie klinicznym. Ten typ perfekcjonizmu został uznany za proces „transdiagnostyczny”, który obejmuje wiele zaburzeń, a jego leczenie skutkuje ich zmniejszeniem. Uważa się, że perfekcjonizm nie tylko podtrzymuje zaburzenia, ale także odgrywa rolę w ich wywoływaniu. Badania naukowe nad perfekcjonizmem pozwalają na coraz lepsze rozumienie jego źródeł i podtrzymujących go procesów, a także przyczyniają się do wypracowania licznych technik terapeutycznych. Celem artykułu jest przedstawienie perfekcjonizmu klinicznego, jego definicji, modeli, źródeł i wynikających z niego konsekwencji, a także wskazanie odpowiednich technik wykorzystywanych przez terapeutów pracujących w nurcie poznawczo-behawioralnym. Techniki te odwołują się zarówno do procesów kognitywnych, pozwalając na restrukturyzację poznawczą negatywnych automatycznych myśli, zasad i przekonań prezentowanych przez pacjenta (rozpoznawanie własnych myśli, zniekształceń poznawczych i negatywnych przekonań oraz modyfikacja ich na bardziej realistyczne i adekwatne), jak i do wprowadzania bezpośrednich zmian na poziomie behawioralnym. Skuteczność technik poznawczo-behawioralnych została oparta na dowodach naukowych.

Słowa kluczowe
terapia poznawczo-behawioralna, perfekcjonizm kliniczny, techniki poznawcze, techniki behawioralne