Przegląd zastosowania technologii cyfrowych w psychoterapii: skuteczność, dostępność i wyzwania etyczne
Jacek Orzeł1,2, Jeremi Strzałek3
Affiliacja i adres do korespondencjiWprowadzenie i cel: Nowoczesne technologie, takie jak sztuczna inteligencja, rzeczywistość wirtualna/rozszerzona, telepsychoterapia czy chatboty, odgrywają coraz większą rolę w pracy terapeutycznej. Celem artykułu jest zbadanie wpływu tych technologii na dostępność terapii, jej skuteczność oraz kwestie etyczne związane z ich wdrażaniem, szczególnie w kontekście szerokiego dostępu do usług terapeutycznych. Materiał i metody: Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa, korzystając z dostępnych online baz danych, głównie PubMed, PsycINFO i IEEE Xplore. W analizie uwzględniono badania empiryczne dotyczące skuteczności sztucznej inteligencji, telepsychoterapii, rzeczywistości wirtualnej/rozszerzonej i aplikacji mobilnych w różnych kontekstach terapeutycznych. Szczególną uwagę poświęcono badaniom nad technologiami wspomagającymi terapię poznawczo-behawioralną. Starano się korzystać z możliwie najnowszych publikacji. Wyniki: Badania wskazują na zwiększenie skuteczności terapii z wykorzystaniem tych technologii, szczególnie w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji i zespołu stresu pourazowego. Rzeczywistość wirtualna oferuje możliwość prowadzenia kontrolowanych terapii ekspozycyjnych, a chatboty mogą zapewnić stałe wsparcie i monitorowanie pacjentów. W piśmiennictwie jednak podkreśla się także wyzwania, w tym ryzyko naruszenia prywatności, dylematy etyczne związane z automatyzacją niektórych aspektów procesu terapeutycznego i potencjalne ograniczenia wynikające z braku bezpośredniego kontaktu pacjenta z terapeutą. Wnioski: Technologie cyfrowe mają znaczący potencjał w poprawie dostępności i jakości psychoterapii. Ich wdrożenie wymaga jednak przemyślanego podejścia, które uwzględnia konieczność ochrony danych pacjentów, szkolenia klinicystów w zakresie użycia nowych narzędzi oraz zachowania równowagi między użyciem technologii a utrzymaniem kluczowych elementów relacji terapeutycznej.




